Zdrowie · artykuł dnia

Ponad 40 proc. chorych na cukrzycę nie wie o chorobie. Co warto o niej wiedzieć

14 listopada 2026

Możesz mieć cukrzycę i o tym nie wiedzieć. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) tak jest w przypadku ponad 40% osób żyjących z tą chorobą na świecie.

W Światowy Dzień Cukrzycy, 14 listopada, WHO przypomina, że wczesne wykrycie zmienia wiele. Sprawdzamy, dlaczego ta choroba tak łatwo się ukrywa i po czym ją poznać.

Choroba, której nie widać

Bez diagnozy osoby z cukrzycą mogą nie mieć dostępu do opieki, leczenia i wsparcia, których potrzebują, żeby zarządzać chorobą i żyć zdrowo. Tak pisze WHO na stronie kampanii. Hasło tegorocznego dnia to „Early action on diabetes”, czyli wczesne działanie.

WHO wyznaczyło też cel: do 2030 roku 80% osób z cukrzycą ma mieć postawioną diagnozę. Na razie ponad 40% takiej diagnozy nie ma.

Europa też ma z tym kłopot. Europejski oddział WHO szacuje, że w jego regionie co trzecia osoba z cukrzycą pozostaje niezdiagnozowana. Mieszka tam według tych szacunków około 74 mln dorosłych z cukrzycą i około 300 tys. dzieci i nastolatków.

Dlaczego jeden typ krzyczy, a drugi szepcze

Cukrzyca to stan, w którym organizm źle produkuje lub wykorzystuje insulinę, czyli hormon regulujący poziom cukru we krwi. Typów jest kilka, a rola insuliny w każdym wygląda inaczej.

Typ 1 rozwija się zwykle szybko. WHO podkreśla, że może pojawić się w każdym wieku, a opóźnione rozpoznanie zagraża życiu.

Brytyjska służba zdrowia NHS radzi zapamiętać cztery „T” (w oryginale: toilet, thirsty, tired, thinner): częste wizyty w toalecie, pragnienie, zmęczenie i chudnięcie. Nieleczona choroba może prowadzić do poważnego powikłania, kwasicy ketonowej, która bez szybkiej pomocy bywa groźna dla życia.

Typ 2 działa odwrotnie. Rozwija się zwykle stopniowo i może dawać niewiele objawów albo żadnych, dlatego tak łatwo go przeoczyć. Ogólna lista sygnałów ostrzegawczych WHO obejmuje także niewyraźne widzenie, wolno gojące się rany i częste infekcje.

Czy to wina stylu życia?

Nie zawsze, i WHO mówi o tym wprost: przyczyny cukrzycy nie zawsze widać, a jej rozwój zależy od czynników genetycznych, społecznych i środowiskowych. Wśród czynników ryzyka typu 2 organizacja wymienia ograniczony dostęp do świeżej, wartościowej żywności, bezpiecznych miejsc do ruchu oraz rzetelnej informacji i opieki zdrowotnej.

To nie znaczy, że wybory nie mają znaczenia. Amerykańska Akademia Żywienia i Dietetyki przypomina, że cukrzycę typu 2 można często zapobiec lub opóźnić zmianami stylu życia.

Europejska Rada ds. Informacji o Żywności (EUFIC) pisze, że diety bogate w błonnik wiążą się z mniejszym ryzykiem typu 2. Wpis nie podaje próby ani rodzaju badania, więc mówi o związku, a nie o przyczynie.

Co jeszcze

Science News opisuje badanie opublikowane w Nature Medicine. Objęło ono 106 uczestników, podpróbę z wcześniejszego badania z placebo u osób z cukrzycową przewlekłą chorobą nerek. U osób przyjmujących semaglutyd, składnik leku Ozempic, badacze zaobserwowali większy przepływ krwi w nerkach i mniejszy stan zapalny.

Pobrali próbki tkanki nerek przed lekiem i po nim. To doniesienie o mechanizmie działania w jednej grupie pacjentów, a nie powód do zmian w leczeniu na własną rękę.

Co to znaczy dla ciebie

Jeśli od dłuższego czasu odczuwasz silne pragnienie, częste parcie na mocz, zmęczenie lub zauważasz u siebie niewyraźne widzenie, porozmawiaj z lekarzem. Przy nagłym nasileniu takich objawów, zwłaszcza u dziecka, nie czekaj. Brak objawów nie wyklucza typu 2, więc jeśli masz wątpliwości co do własnego ryzyka, zapytaj lekarza o badania.